Najważniejsze informacje

Metal nie zapala się w taki sposób jak papier, drewno, płyta meblowa czy część tworzyw sztucznych. Jednocześnie dobrze przewodzi ciepło, dlatego ściany zwykłej stalowej szafy mogą szybko przekazać wysoką temperaturę do środka.

• Zwykła metalowa szafa biurowa nie jest automatycznie szafą odporną na działanie ognia.
• Ochronę zawartości potwierdza badanie kompletnego wyrobu, a nie sama informacja o zastosowaniu stali.
• Dokumenty papierowe i elektroniczne nośniki danych wymagają innego poziomu zabezpieczenia.
• Szafa nie może zwężać przejścia, blokować drzwi ani utrudniać dostępu do sprzętu przeciwpożarowego.
• Rodzaj drzwi, pojemność, sposób zamykania i układ półek trzeba dobierać do codziennego sposobu użytkowania.
• Przechowywanie dokumentów poufnych, ochrona przed włamaniem i ochrona przed ogniem to trzy różne zagadnienia.

W praktyce najwięcej nieporozumień wynika z używania określeń „metalowa”, „pancerna”, „bezpieczna” i „ognioodporna” jak synonimów. Nie opisują one tej samej właściwości.

Czy metalowa szafa biurowa jest odporna na ogień?

Metalowa szafa jest mniej podatna na zapalenie niż mebel wykonany z płyty drewnopochodnej, ale nie musi chronić zawartości przed temperaturą. Stalowa obudowa może przez pewien czas oddzielać dokumenty od płomieni i gorących gazów, jednak bez odpowiedniej izolacji jej wnętrze zacznie się nagrzewać.

To właśnie tutaj pojawia się podstawowa różnica między odpornością materiału a odpornością całego wyrobu. Blacha może pozostać niepalna, podczas gdy papier znajdujący się kilka centymetrów dalej ulegnie zwęgleniu. W przypadku dysków, pamięci przenośnych lub taśm archiwizacyjnych uszkodzenie może nastąpić jeszcze wcześniej.

Nie zmienia tego grubsza warstwa farby proszkowej ani większa grubość samej blachy. Powłoka chroni powierzchnię przed korozją i ułatwia utrzymanie mebla w dobrym stanie, natomiast nie zastępuje izolacji termicznej. Grubszy korpus poprawia sztywność, lecz nadal przewodzi ciepło.

Określenie ognioodporne meble powinno zatem odnosić się do produktów, których właściwości potwierdzono w badaniu obejmującym całą konstrukcję. Sama stalowa obudowa nie daje wystarczającej podstawy do takiej deklaracji.

Jak metal zachowuje się podczas pożaru?

Stal nie stanowi typowego paliwa pożarowego. Nie oznacza to jednak, że w warunkach silnego nagrzania zachowuje wszystkie swoje pierwotne właściwości. Wysoka temperatura wpływa na jej sztywność, powoduje rozszerzanie elementów i może prowadzić do odkształcenia drzwi, zawiasów lub rygli.

W zwykłej szafie biurowej szczególnie istotne są szczeliny między skrzydłem a korpusem. Podczas nagrzewania mogą się powiększyć, umożliwiając przedostawanie się do wnętrza dymu i gorących gazów. Zamek, który działa bez zarzutu w codziennych warunkach, nie musi zachować tej samej funkcjonalności po długim oddziaływaniu wysokiej temperatury.

Metal bardzo szybko odbiera energię cieplną z otoczenia. Jeżeli szafa ma pojedyncze ściany, ciepło przechodzi niemal bezpośrednio do środka. W konstrukcjach projektowanych z myślą o ochronie zawartości stosuje się wielowarstwowe ścianki, materiały izolacyjne, specjalne uszczelnienia i zamknięcia utrzymujące drzwi w odpowiednim położeniu.

Na pierwszy rzut oka dwie szafy mogą wyglądać podobnie. Dopiero przekrój ściany, masa mebla i dokumentacja techniczna pokazują, że jedna jest standardowym wyposażeniem biura, a druga produktem o określonej odporności ogniowej.

Czym różni się szafa metalowa od szafy przeciwpożarowej?

Standardowa metalowa szafa biurowa ma przede wszystkim porządkować dokumenty, ułatwiać organizację pracy i ograniczać dostęp osobom nieuprawnionym. Jej konstrukcja jest projektowana pod kątem trwałości, nośności półek, wygodnego otwierania oraz odporności na intensywne użytkowanie.

Szafy metalowe przeciwpożarowe mają dodatkowe zadanie: przez określony czas ograniczać wzrost temperatury wewnątrz. Z tego powodu bywają znacznie cięższe, mają grubsze drzwi, wielowarstwowe ścianki oraz rozbudowany system ryglowania. W niektórych konstrukcjach stosuje się uszczelki pęczniejące pod wpływem ciepła, które zamykają szczeliny wokół drzwi.

Nie każda masywna szafa spełnia jednak wymagania ochrony przeciwpożarowej. Ciężar może wynikać z wzmocnienia antywłamaniowego, zastosowania grubszej blachy albo konstrukcji zamka. Żaden z tych elementów samodzielnie nie przesądza o ochronie papieru podczas pożaru.

Dlatego przy porównywaniu produktów trzeba oddzielnie sprawdzić:

• odporność na nieuprawniony dostęp i próby włamania,
• ochronę dokumentów przed temperaturą,
• rodzaj zawartości objętej badaniem,
• czas ochrony określony w klasyfikacji,
• warunki montażu wymagane przez producenta.

Brzmi technicznie, ale właśnie te szczegóły rozstrzygają, czy firma kupuje solidny mebel do akt, czy rzeczywiste zabezpieczenie na wypadek pożaru.

Co oznacza odporność ogniowa mebla?

Odporność ogniowa nie oznacza całkowitej niewrażliwości na ogień. Opisuje zachowanie produktu w określonych warunkach badania, podczas którego kontroluje się między innymi czas oddziaływania temperatury oraz jej wzrost wewnątrz szafy.

W zależności od przyjętej procedury badanie może obejmować nagrzewanie mebla zgodnie z określoną krzywą temperaturową, kontrolę szczelności, pomiar temperatury w różnych częściach komory oraz ocenę stanu próbek umieszczonych wewnątrz. Niektóre metody uwzględniają również dodatkowe obciążenia mechaniczne.

Wynik dotyczy konkretnego modelu lub rodziny wyrobów objętych dokumentacją. Nie można automatycznie przenieść go na inną szafę tylko dlatego, że została wykonana przez tego samego producenta albo ma podobne wymiary.

Znaczenie ma nawet konstrukcja drzwi. Model jednoskrzydłowy, dwuskrzydłowy i szafa z dodatkową skrytką mogą zachowywać się podczas nagrzewania inaczej. Z tego powodu certyfikat powinien umożliwiać jednoznaczną identyfikację produktu.

Jak sprawdzać normy przeciwpożarowe i certyfikaty?

Informacja o spełnianiu normy ma znaczenie dopiero wtedy, gdy wiadomo, czego dotyczy wskazany dokument. W materiałach handlowych można spotkać odniesienia do reakcji na ogień materiału, odporności ogniowej konstrukcji budowlanej, zabezpieczenia papieru albo ochrony nośników danych. Są to różne obszary badań.

ISO 1182 opisuje metodę oceny niepalności produktów i ich istotnych składników w określonych warunkach. Taki wynik nie jest jednak automatycznym potwierdzeniem, że kompletna szafa utrzyma temperaturę bezpieczną dla dokumentów. Europejska klasyfikacja reakcji na ogień wyrobów budowlanych również nie powinna być bezpośrednio utożsamiana z klasą ochrony szafy na akta.

W dokumentacji mebli przeznaczonych do ochrony dokumentów można spotkać między innymi odniesienia do norm EN 1047-1 oraz EN 15659. Zakresy tych standardów nie są identyczne, dlatego sama liczba minut podana w opisie nie pozwala jeszcze uczciwie porównać dwóch produktów.

Przy analizie dokumentacji trzeba ustalić:

• pełne oznaczenie zastosowanej normy,
• klasę i deklarowany czas ochrony,
• rodzaj chronionej zawartości,
• numer raportu lub certyfikatu,
• nazwę jednostki przeprowadzającej badanie,
• dokładny symbol badanego modelu,
• ewentualne ograniczenia montażowe i użytkowe.

Normy bezpieczeństwa nie są ozdobnikiem w karcie produktu. Pozwalają ustalić, czy deklaracja producenta została oparta na powtarzalnej metodzie badawczej, czy jedynie na ogólnych właściwościach stali.

Trzeba zachować ostrożność wobec opisów typu „konstrukcja ogniochronna”, „metal odporny na ogień” lub „bezpieczna szafa do dokumentów”, jeżeli nie towarzyszy im wskazanie klasy i dokumentu potwierdzającego badanie kompletnego wyrobu.

Czy szafa na dokumenty niejawne jest także ognioodporna?

Szafa na dokumenty niejawne została zaprojektowana przede wszystkim po to, aby ograniczać dostęp do zawartości osobom nieuprawnionym. Solidny zamek, wzmocniona konstrukcja i odpowiednio przygotowany system zam